Sigorta Hukuku Nedir?

Sigorta sözleşmeleri, bireylerin ve işletmelerin karşılaşabilecekleri ekonomik risklere karşı mali güvence sağlayan en önemli hukuki araçlardan biridir. Ancak sigorta poliçesinin bulunması, her zaman zararın eksiksiz karşılanacağı anlamına gelmemektedir. Uygulamada sigorta şirketleri ile sigortalılar arasında tazminat miktarı, teminat kapsamı, kusur oranı, poliçe yorumları ve ödeme süreçlerine ilişkin birçok uyuşmazlık yaşanmaktadır. 

Bu uyuşmazlıkların çözümünde sigorta hukuku , hem sigortalının hem de sigorta şirketinin hak ve yükümlülüklerini düzenleyen temel hukuk dalıdır. 

Bu makalede sigorta hukukunun kapsamı, sigorta şirketlerinin hangi durumlarda tazminat ödemekten kaçınabildiği, Sigorta Tahkim Komisyonu başvuruları, sigorta tazminatı davaları ve sigortalıların sahip olduğu hukuki haklar ayrıntılı olarak açıklanmaktadır. 

Sigorta Hukuku Nedir?

Sigorta hukuku; sigorta sözleşmelerinden doğan hak ve yükümlülükleri düzenleyen, sigortalı ile sigorta şirketi arasındaki hukuki ilişkileri konu alan özel hukuk dalıdır. 

Türkiye’de sigorta hukuku başta; 

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu 
• ilgili yönetmelikler 
• Sigorta Genel Şartları 

çerçevesinde düzenlenmektedir. 

Temel amaç, gerçekleşen riziko nedeniyle ortaya çıkan zararın poliçe hükümleri ve kanun çerçevesinde adil şekilde karşılanmasını sağlamaktır. 

Hangi Sigorta Türlerinde Uyuşmazlık Çıkmaktadır?

Uygulamada en sık karşılaşılan sigorta uyuşmazlıkları şunlardır: 

• Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası 
• Kasko Sigortası 
• Sağlık Sigortası 
• Hayat Sigortası 
• Ferdi Kaza Sigortası 
• Konut Sigortası 
• Yangın Sigortası 
• DASK 
• İş yeri sigortaları 
• Nakliyat sigortaları 
• İşveren mali sorumluluk sigortaları 

Her sigorta türünde uygulanacak mevzuat ve tazminat hesaplama yöntemi farklılık gösterebilir. 

Sigorta Şirketleri Hangi Gerekçelerle Ödeme Yapmayabilir?

Sigorta şirketleri zaman zaman aşağıdaki gerekçelerle tazminat talebini reddedebilmekte veya eksik ödeme yapabilmektedir: 

• Teminat kapsamı dışında olduğu iddiası 
• Eksik belge sunulduğu gerekçesi 
• Kusur oranına ilişkin uyuşmazlık 
• Poliçe istisnalarının uygulanması 
• Teminat limitlerinin aşılması 
• Hasarın poliçe başlangıcından önce gerçekleştiği iddiası 
• Eksik hasar hesaplaması 

Ancak her ret kararı hukuka uygun değildir. Uyuşmazlıklar somut olayın özelliklerine göre yargısal veya tahkim denetimine tabi tutulabilir. 

Sigorta Tahkim Komisyonu Nedir?

Sigorta Tahkim Komisyonu, belirli şartların gerçekleşmesi hâlinde sigorta uyuşmazlıklarının mahkemeye gitmeden çözümlenmesini sağlayan alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmasıdır. 

Tahkim süreci birçok uyuşmazlıkta klasik dava sürecine göre daha kısa sürede sonuçlanabilmektedir. 

Ancak her sigorta uyuşmazlığı tahkim kapsamında değerlendirilemeyebileceğinden başvuru şartlarının somut olaya göre incelenmesi gerekir. 

Sigorta Tazminatı Davası Nasıl Açılır?

Uyuşmazlığın niteliğine göre; 

• öncelikle sigorta şirketine başvuru yapılması, 
• gerekli şartların oluşması hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulması, 
• veya görevli ve yetkili mahkemede sigorta tazminatı davası açılması mümkündür. 

İzlenecek hukuki yol, poliçenin türüne, uyuşmazlığın kapsamına ve talep edilen tazminata göre değişebilir. 

Trafik Kazalarında Sigorta Şirketinden Hangi Tazminatlar Talep Edilebilir?

Trafik kazalarına bağlı olarak şartların oluşması hâlinde; 

• araç değer kaybı, 
• sürekli iş göremezlik tazminatı, 
• geçici iş göremezlik zararları, 
• destekten yoksun kalma tazminatı, 
• tedavi giderleri, 
• bakıcı giderleri 

gibi çeşitli zarar kalemleri talep edilebilir. 

Her zarar kalemi bakımından farklı hesaplama yöntemleri uygulanmaktadır. 

Sigorta Hukukunda Zamanaşımı Süreleri

Sigorta hukukunda zamanaşımı süreleri, sigorta türüne ve talebin hukuki niteliğine göre değişiklik gösterebilir. 

Hak kaybı yaşanmaması açısından zarar meydana geldikten sonra hukuki sürecin gecikmeden değerlendirilmesi önem taşımaktadır. 

Sigorta Hukukunda Avukat Desteği Neden Önemlidir?

Sigorta uyuşmazlıkları yalnızca poliçenin okunmasından ibaret değildir. Türk Ticaret Kanunu, Sigortacılık Kanunu, genel şartlar, aktüerya hesaplamaları ve Yargıtay içtihatları birlikte değerlendirilmektedir. 

Eksik ödeme iddialarının incelenmesi, zarar hesabının doğru yapılması, tahkim veya dava yolunun belirlenmesi ve delillerin eksiksiz hazırlanması, hak edilen tazminatın etkin şekilde talep edilebilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. 

Sık Sorulan Sorular

Sigorta şirketi ödeme yapmazsa ne yapılabilir? 

Uyuşmazlığın niteliğine göre Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir veya görevli mahkemede dava açılabilir. 

Sigorta Tahkim Komisyonu ile mahkeme arasındaki fark nedir? 

Başvuru şartları ve süreçleri farklıdır. Hangi yolun tercih edileceği somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir. 

Eksik ödeme yapılması hâlinde dava açılabilir mi? 

Şartların oluşması hâlinde eksik ödenen tazminatın tahsili talep edilebilir. 

Trafik kazasında yalnızca araç hasarı mı istenir? 

Hayır. Olayın özelliklerine göre farklı maddi zarar kalemleri de talep edilebilir. 

Sigorta uyuşmazlıklarında zamanaşımı neden önemlidir? 

Sürelerin kaçırılması hâlinde talep hakkının kaybedilmesi söz konusu olabilir. 

Sonuç

Sigorta sözleşmeleri, kişilerin ve işletmelerin ekonomik risklere karşı korunmasını amaçlayan önemli hukuki güvence araçlarıdır. Ancak uygulamada sigorta şirketleri ile sigortalılar arasında teminat kapsamı, tazminat miktarı ve ödeme süreçlerine ilişkin uyuşmazlıklar yaşanabilmektedir. Bu tür uyuşmazlıklarda hak kaybının önlenebilmesi için poliçe hükümlerinin doğru değerlendirilmesi, başvuru yollarının usulüne uygun kullanılması ve gerektiğinde tahkim veya yargı yoluna başvurulması büyük önem taşımaktadır. 

Kaynakça

1. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu   
   https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6102&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5  
2. 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu   
   https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5684&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5  
3. Sigorta Tahkim Komisyonu   
   https://www.sigortatahkim.org  
4. Yargıtay Karar Arama Sistemi   
   https://karararama.yargitay.gov.tr  
5. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası   
   https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr  
6. Kender, Rayegan. Türkiye’de Hususi Sigorta Hukuku. 
7. Atabek Reisoğlu, Seza. Sigorta Hukuku. 
8. DergiPark Akademik   
   https://dergipark.org.tr  
9. TR Dizin   
   https://trdizin.gov.tr  

Bu Makale Hakkında

Bu makale, Av. Aykut Yavuz tarafından güncel mevzuat, Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları ile doktrindeki temel eserler esas alınarak hazırlanmıştır. İçerik; Sigorta Hukuku, Tazminat Hukuku, İş Hukuku, Sosyal Güvenlik Hukuku, Ceza Hukuku, Aile Hukuku, Miras Hukuku, Gayrimenkul Hukuku ile Yabancılar ve Göç Hukuku alanlarında uygulamaya dayalı hukuki bilgi sunmayı amaçlamakta olup yalnızca genel bilgilendirme niteliğindedir. 

Av. Aykut Yavuz, özellikle trafik kazalarından kaynaklanan maddi ve bedensel zararlar, araç değer kaybı, sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatları, destekten yoksun kalma tazminatları, sigorta tahkim başvuruları, sigorta şirketlerine karşı tazminat davaları ve diğer sigorta hukuku uyuşmazlıkları alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır. Fransızca ve Türkçeyi anadil seviyesinde, İngilizceyi ise ileri düzeyde konuşmaktadır.