Yabancı bir kişiyle evli olan Türk vatandaşlarının karşılaşabildiği sorunlardan biri, eşin kendi ülkesine dönmesi ve daha sonra iletişimin tamamen kesilmesidir. Yabancı eşin güncel adresinin dahi bilinmediği durumlarda en çok merak edilen soru şudur:

“Eşime ulaşamıyorum. Türkiye’de boşanma davası açabilir miyim?”

Kural olarak evet. Yabancı eşin Türkiye’den ayrılmış olması, boşanmak istememesi veya adresinin bilinmemesi tek başına Türkiye’de boşanma davası açılmasına engel değildir.

Ancak yabancılık unsuru taşıyan bu davalarda Türk mahkemelerinin yetkisi, uygulanacak hukuk ve özellikle yabancı eşe yapılacak tebligat dikkatle değerlendirilmelidir.

Yabancı Eş Ülkesine Dönerse Türkiye’de Boşanma Davası Açılabilir mi?

Eşlerden birinin yabancı olması veya yurt dışında yaşaması Türkiye’de boşanma davası açılmasını kendiliğinden engellemez.

Yabancılık unsuru bulunan boşanmalarda 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) hükümleri de dikkate alınarak Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi ve boşanmaya uygulanacak hukuk belirlenir.

Dolayısıyla yabancı eşin Fransa’ya, Almanya’ya, Cezayir’e veya başka bir ülkeye dönmüş olması nedeniyle Türk vatandaşı eşin mutlaka yabancı ülkede boşanma davası açması gerektiği söylenemez.

Yabancı Eşimin Adresini Bilmiyorsam Nasıl Boşanabilirim?

Uygulamada asıl sorun çoğu zaman davanın açılmasından ziyade dava dilekçesinin yabancı eşe usulüne uygun şekilde tebliğ edilmesidir.

Yabancı eşin açık adresi biliniyorsa ilgili ülkeye yurt dışı tebligat yapılabilir.

Eşin hangi ülkede bulunduğu biliniyor ancak açık adresine ulaşılamıyorsa, somut olayın özelliklerine göre adres araştırması yapılması gerekebilir.

Gerekli araştırmalara rağmen adresin tespit edilememesi hâlinde ise şartları oluşmuşsa ilanen tebligat gündeme gelebilir.

Burada önemli bir nokta vardır: Yabancı eşin adresinin bilinmediğinin belirtilmesi, doğrudan ilanen tebligata geçilebileceği anlamına gelmez. Öncelikle kanunun öngördüğü araştırmaların ve uygun tebligat yöntemlerinin değerlendirilmesi gerekir.

Yurt Dışındaki Yabancı Eşe Tebligat Nasıl Yapılır?

Yurt dışı tebligatın nasıl gerçekleştirileceği, yabancı eşin bulunduğu ülkeye göre değişebilir.

7201 sayılı Tebligat Kanunu yanında Türkiye ile ilgili ülke arasındaki ikili anlaşmalar ve taraf olunan uluslararası sözleşmeler dikkate alınır. İlgili ülkenin taraf olması hâlinde 1965 tarihli Lahey Tebligat Sözleşmesi de uygulanabilir.

Dava dilekçesi ve diğer belgelerin yabancı dile tercüme edilmesi de gerekebilir.

Bu nedenle uluslararası tebligattaki bir usul hatası yalnızca birkaç haftalık değil, bazı dosyalarda aylar sürebilecek gecikmelere yol açabileceğinden sürecin başlangıçtan itibaren doğru planlanması önemlidir.

Yabancı Eş Duruşmaya Gelmezse Boşanma Gerçekleşir mi?

Yabancı eşin Türkiye’ye gelmesi her durumda zorunlu değildir.

Usulüne uygun tebligat yapıldıktan sonra davalı eş davaya cevap vermese veya duruşmalara katılmasa dahi yargılama kanuni şartlar çerçevesinde devam edebilir.

Ancak eşin duruşmaya gelmemesi otomatik boşanma sebebi değildir. Davacı taraf, dayandığı boşanma sebebini hukuka uygun delillerle ortaya koymalıdır.

Eşime Ulaşamıyorsam Önce Gaiplik Kararı Almam Gerekir mi?

Hayır.

Eşin adresinin bilinmemesi veya uzun süredir kendisinden haber alınamaması ile Türk Medeni Kanunu’ndaki gaiplik aynı şey değildir.

Bu nedenle yabancı eşine ulaşamayan kişinin boşanabilmek için mutlaka önce gaiplik kararı alması gerektiği şeklinde genel bir kural bulunmamaktadır.

Somut olayda boşanma şartları mevcutsa doğrudan boşanma davası açılması mümkün olabilir. Gaiplik ise kanunda belirtilen özel koşulların gerçekleşmesi hâlinde başvurulabilecek ayrı bir hukuki kurumdur.

Yabancı Eşten Boşanma Davasında Avukat Desteği Neden Önemlidir?

Yabancı eşten boşanma davalarında aile hukuku, yabancılar hukuku, milletlerarası özel hukuk ve uluslararası tebligat kurallarının birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.

Yanlış mahkemede dava açılması, uygulanacak hukukun hatalı belirlenmesi veya yabancı eşe yapılan tebligattaki usul eksiklikleri yargılamanın uzamasına ve hak kayıplarına neden olabilir.

Bu nedenle yabancılık unsuru taşıyan boşanma sürecinin bu alanlarda çalışan bir avukatla yürütülmesi faydalıdır.

Aile hukuku, yabancılar hukuku ve milletlerarası özel hukuk alanlarında çalışan Av. Aykut Yavuz; yabancı eşten boşanma, yurt dışı tebligat ve uluslararası aile hukuku uyuşmazlıklarında hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.

Sık Sorulan Sorular

Yabancı eşim Türkiye’ye gelmeden boşanabilir miyim?
Evet. Hukuki şartların gerçekleşmesi hâlinde yabancı eşin Türkiye’ye gelmemesi boşanma davasının görülmesine tek başına engel değildir.

Yabancı eşimin adresini bilmiyorum. Dava açabilir miyim?
Evet. Ancak adres araştırması ve tebligat işlemlerinin usulüne uygun yürütülmesi gerekir.

Yabancı eş tebligatı almazsa boşanma olmaz mı?
Her olayın şartları farklıdır. Tebligatın hangi yöntemle gerçekleştirileceği eşin bulunduğu ülke ve adres durumuna göre değerlendirilmelidir.

Yabancı eş duruşmaya gelmezse otomatik olarak boşanılır mı?
Hayır. Mahkeme boşanma sebeplerini ve sunulan delilleri değerlendirir.

Sonuç

Yabancı eşin ülkesine dönmesi, iletişimi kesmesi veya adresinin bilinmemesi, diğer eşin süresiz olarak evli kalmak zorunda olduğu anlamına gelmez.

Şartların bulunması hâlinde Türkiye’de boşanma davası açılabilir. Ancak yabancılık unsuru bulunan boşanmalarda yetkili mahkemenin, uygulanacak hukukun ve özellikle yurt dışı tebligat yönteminin doğru belirlenmesi büyük önem taşır.

Her ülkenin tebligat sistemi ve her evliliğin hukuki koşulları farklı olabileceğinden dosyanın somut özellikleri üzerinden değerlendirme yapılması en güvenli yöntemdir.

Kaynakça

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
• 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun
• 7201 sayılı Tebligat Kanunu
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
• 1965 tarihli Lahey Tebligat Sözleşmesi
• T.C. Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü
• T.C. Yargıtay Başkanlığı

Bu Makale Hakkında

Bu makale Av. Aykut Yavuz tarafından aile hukuku, yabancılar hukuku ve milletlerarası özel hukuk mevzuatı dikkate alınarak hazırlanmıştır.

Yavuz Legal, özellikle yabancı eşten boşanma, uluslararası aile hukuku, yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi, yabancılar hukuku ve milletlerarası özel hukuktan kaynaklanan uyuşmazlıklarda Türkiye’de ve yurt dışında yaşayan müvekkillerine hukuki destek sağlamaktadır.

Av. Aykut Yavuz, yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları ile Türkiye’de hukuki işlem yürütmesi gereken yabancıların aile hukuku ve yabancılar hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarında hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olay hakkında hukuki danışmanlık yerine geçmez.