Bir kişinin vefat etmesinin ardından geride bıraktığı malvarlığı, alacakları ve borçları mirasçılara geçmektedir. Ancak bazı durumlarda murisin hangi malvarlığına sahip olduğu tam olarak bilinmeyebilir veya mirasçılar arasında terekenin kapsamı konusunda uyuşmazlık yaşanabilir. İşte bu gibi durumlarda tereke tespit davası, mirasın doğru şekilde belirlenmesi ve ileride doğabilecek hukuki ihtilafların önlenmesi bakımından önemli bir hukuki koruma sağlar.

Bu makalede tereke tespit davasının ne olduğu, hangi durumlarda açıldığı, kimlerin açabileceği, görevli ve yetkili mahkeme ile dava sonucunda neler gerçekleştiği ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Tereke Nedir?

Tereke, bir kişinin ölümü ile birlikte geride bıraktığı aktif ve pasif malvarlığının tamamını ifade eder.

Tereke yalnızca taşınmazlardan veya banka hesaplarından ibaret değildir. Murisin;

• Taşınmazları,
• Araçları,
• Banka hesapları,
• Alacakları,
• Şirket ortaklıkları,
• Hisse senetleri,
• Fikri mülkiyet hakları,
• Altın ve değerli eşyaları,
• Borçları ve diğer mali yükümlülükleri

de terekenin kapsamına girer.

Dolayısıyla mirasın doğru şekilde paylaşılabilmesi için öncelikle terekenin eksiksiz olarak belirlenmesi gerekir.

Tereke Tespit Davası Nedir?

Tereke tespit davası, murisin ölüm tarihinde sahip olduğu malvarlığının ve borçlarının mahkeme aracılığıyla belirlenmesini amaçlayan bir davadır.

Bu dava ile mahkeme, ilgili kurumlara müzekkere yazarak murise ait malvarlığını araştırır ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi yaptırarak terekenin kapsamını ortaya koyar.

Tereke tespit davasının temel amacı mirası paylaştırmak değil, öncelikle mirasın kapsamını hukuken belirlemektir.

Tereke Tespit Davası Hangi Durumlarda Açılır?

Her miras olayında tereke tespit davası açılması zorunlu değildir. Ancak aşağıdaki durumlarda bu dava önemli bir hukuki ihtiyaç hâline gelebilir:

• Murisin malvarlığının tam olarak bilinmemesi,
• Mirasçılar arasında güven sorunu bulunması,
• Murisin banka hesaplarının araştırılması ihtiyacı,
• Tapuda kayıtlı taşınmazların tespit edilmesi,
• Araç kayıtlarının belirlenmesi,
• Şirket ortaklıklarının araştırılması,
• Borçların öğrenilmek istenmesi,
• Mirasçılardan birinin mal kaçırdığı iddiaları,
• Açılacak tapu iptali, tenkis veya ortaklığın giderilmesi gibi davalar öncesinde terekenin belirlenmesi gerekliliği.

Özellikle uzun yıllar farklı şehirlerde veya yurt dışında yaşamış kişilerin miraslarında bu dava uygulamada sıkça gündeme gelmektedir.

Tereke Tespit Davasını Kimler Açabilir?

Kural olarak hukuki yararı bulunan mirasçılar tereke tespit davası açabilir.

Bunun yanında somut olayın özelliklerine göre;

• Vasiyet alacaklıları,
• Atanmış mirasçılar,
• Miras ortaklığı adına hareket eden kişiler

de hukuki yararlarının bulunması hâlinde ilgili taleplerde bulunabilirler.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Tereke tespitine ilişkin taleplerde görevli mahkeme kural olarak Sulh Hukuk Mahkemesidir.

Yetkili mahkeme ise çoğu durumda murisin son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesidir.

Ancak somut olayın özelliklerine göre yetki konusunda farklı değerlendirmeler yapılabileceğinden dava açılmadan önce hukuki danışmanlık alınması faydalı olacaktır.

Mahkeme Terekeyi Nasıl Araştırır?

Mahkeme, gerekli gördüğü takdirde birçok kamu kurumuna müzekkere yazarak murisin malvarlığını araştırabilir.

Bunlar arasında;

• Tapu Müdürlükleri,
• Bankalar,
• Trafik Tescil Birimleri,
• Vergi Daireleri,
• Sosyal Güvenlik Kurumu,
• Ticaret Sicili Müdürlükleri,
• Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK),
• Diğer resmi kurum ve kuruluşlar

yer alabilir.

Gerektiğinde bilirkişi görevlendirilerek taşınmazların veya diğer malvarlığı unsurlarının tespiti de yapılabilir.

Tereke Tespit Davası Sonunda Ne Olur?

Mahkeme tarafından yapılan araştırmalar sonucunda murisin ölüm tarihinde mevcut olan malvarlığı ve borçları belirlenir.

Bu tespit, mirasın paylaşımı için önemli bir delil niteliği taşır. Ancak mahkeme bu dava sonunda mirası paylaştırmaz ve miras paylarını dağıtmaz.

Başka bir ifadeyle tereke tespit davası, miras paylaşımına ilişkin davalardan farklı olarak yalnızca terekenin kapsamını ortaya koyar.

Daha sonra gerekirse;

• Ortaklığın giderilmesi,
• Tenkis,
• Tapu iptal ve tescil,
• Miras payının korunması,
• Alacak davaları

gibi diğer hukuki süreçler ayrıca yürütülebilir.

Tereke Tespit Davası Ne Kadar Sürer?

Davanın süresi;

• Murisin malvarlığının kapsamına,
• Araştırma yapılacak kurum sayısına,
• Bilirkişi incelemesine ihtiyaç bulunup bulunmamasına,
• Mahkemenin iş yüküne

göre değişmektedir.

Özellikle farklı şehirlerde bulunan taşınmazların veya çok sayıda banka hesabının araştırılması gereken dosyalarda yargılama süresi uzayabilmektedir.

Tereke Tespit Davası Zamanaşımına Tabi midir?

Tereke tespit talebi, kural olarak bir eda davası niteliğinde olmadığından klasik anlamda bir zamanaşımı süresine tabi değildir. Bununla birlikte, tereke tespitinden sonra açılacak tapu iptali, tenkis veya mirastan kaynaklanan diğer davalar bakımından kanunda öngörülen hak düşürücü süreler ve zamanaşımı hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu nedenle miras uyuşmazlıklarında hak kaybı yaşanmaması için sürecin geciktirilmeden takip edilmesi önem taşır.

Sonuç

Tereke tespit davası, murisin geride bıraktığı malvarlığının ve borçlarının eksiksiz şekilde belirlenmesini sağlayan önemli bir hukuki mekanizmadır. Özellikle mirasçılar arasında uyuşmazlık bulunan, murisin malvarlığının tam olarak bilinmediği veya ileride açılacak miras davaları açısından delil oluşturulmasının gerekli olduğu durumlarda büyük önem taşır.

Her miras dosyası kendine özgü özellikler taşıdığından, terekenin doğru şekilde belirlenmesi ve hukuki sürecin usulüne uygun yürütülmesi, ileride telafisi güç hak kayıplarının önlenmesine katkı sağlar.

Sık Sorulan Sorular

Tereke tespit davası ile miras paylaşımı aynı şey midir?
Hayır. Tereke tespit davası yalnızca murisin malvarlığını ve borçlarını belirler. Mirasın paylaşımı ise ayrı hukuki işlemlere veya davalara konu olabilir.

Tereke tespit davasını tek mirasçı açabilir mi?
Evet. Hukuki yararı bulunan bir mirasçı tek başına bu davayı açabilir.

Mahkeme banka hesaplarını araştırabilir mi?
Evet. Gerekli görülmesi hâlinde mahkeme ilgili bankalara müzekkere yazarak murise ait hesapların araştırılmasını isteyebilir.

Tereke tespit davası sonunda miras paylaşılır mı?
Hayır. Bu davanın amacı yalnızca terekenin kapsamını belirlemektir.

Kaynakça

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, özellikle mirasın korunması, terekenin yazımı, mühürlenmesi ve resmen yönetilmesine ilişkin hükümler (m. 589 ve devamı).
  Resmî Kanun Metni (TBMM)⁠ 
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (Çekişmesiz yargıya ilişkin hükümler).
• Dilek Aydemir, “Terekenin Tespiti ve Koruma Altına Alınması Yargılaması”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 16, Sayı 2, 2025.
  TR Dizin Makale Sayfası⁠ 
• Yargıtay’ın terekenin tespiti, terekenin korunması ve miras hukukuna ilişkin güncel içtihatları.

Bu Makale Hakkında

Bu makale, Yavuz Legal kurucusu Av. Aykut Yavuz tarafından hazırlanmıştır.

Av. Aykut Yavuz; miras hukuku, gayrimenkul hukuku, aile hukuku, yabancılar hukuku ve idare hukuku başta olmak üzere çeşitli hukuk alanlarında danışmanlık ve avukatlık hizmeti sunmaktadır. Özellikle mirasın paylaşılması, terekenin tespiti, muris muvazaası, tapu iptal ve tescil davaları ile ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davalarına ilişkin hukuki süreçlerde müvekkillerine destek vermektedir.

Bu makalenin amacı, tereke tespit davasına ilişkin temel hukuki bilgileri güncel mevzuat ve uygulama çerçevesinde açıklamaktır. Makaledeki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşımakta olup, her somut olayın kendine özgü özellikleri bulunduğundan profesyonel hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Miras hukuku ve diğer hukuki konular hakkında daha fazla bilgi için Yavuz Legal internet sitesindeki güncel makaleleri inceleyebilir veya hukuki destek almak üzere iletişime geçebilirsiniz.

http://www.yavuzlegal.com